گاهی اوقات در صنعت خودروسازی، رقابت برای کاهش هزینهها یا عرضه سریعتر یک محصول به بازار، فاجعه میآفریند. در تاریخ مهندسی خودرو، اشتباهاتی وجود داشته که فراتر از یک نقص فنی ساده بودهاند؛ اشتباهاتی که ایمنی را قربانی کردند و متأسفانه به قیمت جان انسانها تمام شدند. در این مقاله به بررسی ۳ مورد از مرگبارترین اشتباهات مهندسی در تاریخ خودرو میپردازیم.
۱. فورد پینتو (Ford Pinto) – بمب ساعتی در صندوق عقب!
- مشکل مهندسی: در دهه ۱۹۷۰، فورد برای رقابت با خودروهای کوچک ژاپنی، مدل پینتو را با عجله روانه بازار کرد. باک بنزین این خودرو در پشت محور عقب و در نزدیکی سپر قرار گرفته بود و هیچ محافظت ساختاری مناسبی نداشت. پیچهای دیفرانسیل نیز مستقیماً روبروی باک بودند.
- نتیجه: در تصادفات از پشت (حتی در سرعتهای پایین)، باک بنزین سوراخ شده و به راحتی منفجر میشد.
- نکته تاریک: اسنادی فاش شد که نشان میداد مدیران فورد از این نقص آگاه بودند. اما در یک ارزیابی مالی نتیجه گرفته بودند که پرداخت غرامت به خانواده قربانیان، ارزانتر از نصب یک قطعه محافظ ۱۱ دلاری برای هر خودرو تمام میشود!
۲. شورلت کورویر (Chevrolet Corvair) – ناامن در هر سرعتی
مشکل مهندسی: شورلت در دهه ۱۹۶۰ این خودروی موتور عقب را با سیستم تعلیق “Swing-axle” (محور نوسانی) طراحی کرد، اما برای کاهش هزینهها، میل موجگیر (Anti-roll bar) جلو را از روی آن حذف کرد.
نتیجه: توزیع وزن نامناسب به دلیل موتور عقب و سیستم تعلیق ناقص باعث میشد چرخهای عقب در پیچها به زیر خودرو تا شوند (Tuck-under). این پدیده منجر به “بیشفرمانی” ناگهانی و واژگونیهای مرگبار میشد. این خودرو سوژه اصلی کتاب معروف “ناامن در هر سرعتی” نوشته رالف نیدر شد که قوانین ایمنی خودرو را در آمریکا برای همیشه تغییر داد.
۳. فورد اکسپلورر و لاستیکهای فایراستون (Ford Explorer & Firestone)
- مشکل مهندسی: در اواخر دهه ۱۹۹۰، فورد اکسپلورر به دلیل داشتن مرکز ثقل بالا مستعد واژگونی بود. فورد برای نرمتر کردن سواری و پنهان کردن این مشکل، فشار باد لاستیکهای فایراستون (Firestone) را به شکلی غیرعادی پایینتر از حد استاندارد توصیه کرد.
- نتیجه: فشار باد پایین باعث گرم شدن بیش از حد لاستیکها در سرعتهای بالا میشد. این گرما باعث جدا شدن آج لاستیک از بدنه آن میشد و ترکیدگی لاستیک در یک شاسیبلند با مرکز ثقل بالا، به واژگونیهای وحشتناک و مرگ صدها نفر در اتوبانها انجامید.
نتیجهگیری:
امروزه به لطف سازمانهایی مانند Euro NCAP و NHTSA، قوانین سختگیرانهای برای ایمنی خودروها وضع شده است. اگرچه هنوز هم فراخوانهای خودرویی رخ میدهد، اما این اشتباهات مرگبار تاریخی بهای سنگینی بود که صنعت خودروسازی برای درک اهمیت “ایمنی پیش از تولید” پرداخت کرد.
